Kadı defteri tarihçinin yeni gözdesi

Osmanlı Padişahı 2. Abdülhamit'in emriyle kurulan Şeriyye Sicilleri ve Meşihat Arşivi'nde, 1500'lü yıllardan kalma taş baskı Kur'an-ı Kerim, 1. Dünya Savaşı'nda halkı cihada çağıran Ürgüplü Şeyhülislam Hayri Efendi'nin fetvası ve Mecelle'nin orijinal nüshası gibi birçok tarihi belge dijital ortamda araştırmacıların ilgisine sunuluyor. Arşiv bu yönüyle özellikle yurtdışından gelen araştırmacıların gözdesi olma yolunda.

Şeriyye Sicilleri ve Meşihat Arşivi Şefi Ayhan Işık, Mecelle-i Ahkam-ı Adliye'nin (Mecelle) orijinal nüshası, mahkeme defterleri, Osmanlı dönemindeki ulemanın kayıtları, vaiz, müderris, kadıların icazetnameleri, hizmet serüvenleri ve temyiz kararlarının dönemin sosyo kültürel yaşantısına dair ipucu verdiğini söylüyor.

Işık, Şeriyye Sicilleri Arşivi'nde Osmanlı dönemine ait toplam 10 bin mahkeme defterinin bulunduğunu belirterek, defterlerin 1500'lü yıllardan Cumhuriyet Dönemine kadar geldiğini belirtiyor.

Osmanlı Padişahı 2. Abdülhamit'in klasik Osmanlı hukuk sistemini tek çatı altında toplanması isteğiyle bu arşivlerin kurulduğunu ifade eden Işık, 10 bin mahkeme defterinin, mahkeme ismine ve kronolojik sıraya göre tasnif edildiğini, bu belgelerin tamamının dijital ortama aktarıldığını ve araştırmacıların hizmetine açıldığını dile getiriyor.

Işık, arşivlerde araştırma yapmak için Japonya, İsrail, Amerika gibi ülkelerden araştırmacıların geldiğini ifade ederek, yaz dönemlerinde yurt dışından gelen ziyaretçilerin arttığını söylüyor.

HAYVAN HAKLARI

Osmanlı döneminde kadıların, bugünkü hakimlerden daha fazla yetkiye sahip olduğunu anlatan Işık, şunları aktarıyor: 'O dönemde kadılar, normal davalara baktığı gibi çarşı ve pazarın denetlenmesinden, sokakların temizliğine kadar geniş yetkilere sahipti. Arşivdeki defterler içerisinde dava kayıtlarının yanında sosyal hayata dair birçok belge var. Hayvanlarla ilgili çok geniş kararlar var. Bugünkü hayvan haklarına bile örnek teşkil edecek örnekler bulunuyor. Mesela, o dönemde atlar çok kullanılıyordu. Belgelerde, 'Her gün ikindiden sonra hayvanlar çalıştırılmayacak dinlendirilecek', 'cuma günleri hayvan tamamen dinlendirilecek, hiç çalıştırılmayacak', 'Hayvan üstündeki yükü boşaltılıp geri dönerken, üzerine kimse binmeyecek' deniliyor. Biri ev yapıyor ve eve yaptığı pencere komşusunu rahatsız ediyor. Kadı gidip yerinde görüyor ve gerçekten kişinin oturma odasına, yatak odasına bakıyorsa, rahatsız edecek durumdaysa, o pencerenin kapatılması hükmünü veriyor. Belgelerin arasında bu tür ilginç bilgiler var.'

YAYIN TARİHİ: 03.01.2012

Bu haber 235 defa okundu.
<< Önceki || Sonraki >>